Krioterapia hemoroidów – na czym polega leczenie zimnem żylaków odbytu?

Krioterapia w leczeniu hemoroidów – mechanizm działania

Krioterapia to metoda leczenia hemoroidów, która wykorzystuje kontrolowane działanie bardzo niskiej temperatury. Podczas zabiegu zmienione chorobowo tkanki poddawane są działaniu zimna za pomocą specjalistycznych aplikatorów – tzw. krioprob. Urządzenia te przykładane są bezpośrednio do guzków krwawniczych, czyli rozszerzonych naczyń w okolicy odbytu, które odpowiadają za objawy choroby hemoroidalnej.

Temperatura stosowana w krioterapii może sięgać nawet –80°C, co prowadzi do gwałtownego obkurczenia naczyń krwionośnych, zmniejszenia dopływu krwi i zahamowania miejscowego stanu zapalnego [1].

Tak silne schłodzenie tkanek ma kilka korzystnych efektów. Po pierwsze, niska temperatura działa przeciwbólowo – blokuje przewodnictwo nerwowe i zmniejsza wrażliwość receptorów bólu.

Po drugie, redukuje obrzęk, dzięki czemu pacjent odczuwa szybkie zmniejszenie uczucia ucisku i dyskomfortu. Po trzecie, zimno sprzyja regeneracji błony śluzowej odbytu poprzez pobudzanie procesów naprawczych i ograniczanie miejscowego stanu zapalnego [2].

Dodatkowo krioterapia powoduje stopniowe niszczenie nieprawidłowych tkanek hemoroidalnych – jest to proces selektywny i kontrolowany, co oznacza, że zdrowe struktury otaczające guzki krwawnicze pozostają nienaruszone. Z czasem zmienione tkanki ulegają naturalnej resorpcji przez organizm. Dzięki temu pacjent odczuwa poprawę nie tylko w postaci złagodzenia objawów, lecz także zmniejszenia ryzyka nawrotów [1][2].

Jak przebiega zabieg krioterapii hemoroidów?

Zabieg krioterapii hemoroidów jest procedurą ambulatoryjną, co oznacza, że nie wymaga hospitalizacji ani długiego przygotowania. Pacjent przyjmuje pozycję leżącą na boku lub – podobnie jak przy badaniu ginekologicznym – w tzw. pozycji litotomijnej, która ułatwia lekarzowi dostęp do kanału odbytu.

Następnie wprowadza się specjalną końcówkę – sondę kriogeniczną – która emituje bardzo niską temperaturę. W zależności od sprzętu czynnikiem chłodzącym może być ciekły azot, podtlenek azotu lub inny gaz kriogeniczny [3].

Cała procedura trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut, a jej przebieg jest dobrze kontrolowany. Lekarz obserwuje zmiany w tkankach i dostosowuje czas działania zimna do stopnia zaawansowania choroby hemoroidalnej.

W przeciwieństwie do klasycznych metod chirurgicznych krioterapia najczęściej nie wymaga znieczulenia ogólnego – wystarcza miejscowe znieczulenie lub, w wielu przypadkach, sam efekt znieczulający zimna. Dzięki temu pacjent może niemal natychmiast po zabiegu wrócić do swoich codziennych obowiązków [4].

U niektórych osób mogą wystąpić niewielkie dolegliwości bólowe, uczucie napięcia lub lekkie krwawienie w pierwszych dniach po procedurze.

Są to jednak objawy przejściowe, które ustępują samoistnie. W porównaniu z operacyjnym usunięciem hemoroidów krioterapia charakteryzuje się krótszym czasem rekonwalescencji i mniejszym ryzykiem powikłań, dlatego coraz częściej polecana jest pacjentom z hemoroidami we wczesnym stadium [4].

Zalety i skuteczność krioterapii w leczeniu hemoroidów

Krioterapia hemoroidów uchodzi za skuteczną i bezpieczną metodę leczenia w przypadku guzków I i II stopnia. Do głównych zalet tej techniki należą:

• brak konieczności hospitalizacji,
• stosunkowo mała inwazyjność,
• z reguły szybki powrót do aktywności,
• niskie ryzyko powikłań,
• możliwość powtórzenia zabiegu [5].

Skuteczność krioterapii porównuje się z innymi metodami leczenia, takimi jak skleroterapia czy fotokoagulacja podczerwienią. W niektórych badaniach odnotowano podobną lub wyższą skuteczność krioterapii w redukcji objawów, przy lepszej tolerancji zabiegu przez pacjentów [6].

Możliwe skutki uboczne i przeciwwskazania do krioterapii hemoroidów

Choć krioterapia jest uznawana z reguły za bezpieczną metodę, może wiązać się z pewnymi efektami ubocznymi. Do najczęstszych należą:

• przejściowy ból w okolicy odbytu,
• uczucie parcia,
• świąd,
• obrzęk lub niewielkie krwawienie [7].

W większości przypadków objawy ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Przeciwwskazaniami do zabiegu są m.in.:

• hemoroidy IV stopnia,
• zakażenia okolicy odbytu,
• zakrzepica guzków krwawniczych,
• niektóre schorzenia naczyń (np. choroba Raynauda) [8].

Przed podjęciem ostatecznej decyzji o podjęciu krioterapii hemoroidów, należy skonsultować się ze specjalistą, który oceni indywidualne wskazania i ewentualne ograniczenia.

Świadomość możliwych działań niepożądanych oraz przeciwwskazań pozwala na bardziej odpowiedzialne podejście do terapii oraz minimalizuje ryzyko ewentualnych powikłań.

Domowe metody wspierające terapię leczenia hemoroidów zimnem

Po zabiegu krioterapii warto wdrożyć działania wspomagające rekonwalescencję i zapobiegające nawrotom choroby. Wśród metod domowych zaleca się m.in.:

• stosowanie diety bogatej w błonnik, aby uniknąć zaparć,
• picie dużej ilości wody (co najmniej 1,5–2 l dziennie),
• unikanie długiego siedzenia i przesiadywania w toalecie,
• delikatną higienę okolic odbytu, najlepiej przy użyciu łagodnych środków myjących,
• stosowanie miejscowych preparatów łagodzących (np. maści z pantenolem) [9].

W przypadku objawów hemoroidów pomocne mogą być leki w postaci czopków lub kremu doodbytniczego Procto-Glyvenol®, które działają przeciwzapalnie, zmniejszają obrzęk, wspomagają leczenie uszkodzeń i łagodzą ból oraz pieczenie. W niektórych przypadkach możliwe jest również wspomagające stosowanie zimnych okładów (np. chłodzących kompresów żelowych). Powinny one być używane zgodnie z zaleceniami lekarza.

Podsumowanie

Krioterapia hemoroidów to metoda leczenia, która sprzyja łagodzeniu objawów i poprawia komfort życia pacjentów z żylakami odbytu. Dzięki miejscowemu działaniu zimna możliwe jest obkurczenie naczyń, redukcja bólu i zmniejszenie stanu zapalnego.

Oprócz samego zabiegu warto wprowadzić szereg zasad, obejmujących m.in. zdrową dietę, aktywność fizyczną czy odpowiednią higienę, co pozwoli nie tylko wspomóc rekonwalescencję po zabiegu, ale ograniczy ryzyko nawrotu choroby w przyszłości.

---

Bibliografia:

1. Gajewska M., Bujok M. (2019). Krioterapia – mechanizmy działania i zastosowanie w praktyce klinicznej. Medycyna Praktyczna.
2.  Ściślewski J., Urbanik A. (2017). Krioterapia miejscowa w leczeniu chorób proktologicznych – doniesienie wstępne. Proktologia Polska, 3(1).
3. Szczepkowski M. (2015). Postępowanie w chorobie hemoroidalnej – zalecenia i techniki leczenia. Przegląd Proktologiczny.
4. Kwiatkowski A., Sudoł-Szopińska I. (2016). Proktologia. Diagnostyka i leczenie chorób odbytu i odbytnicy. PZWL.
5.  Matzel K.E. et al. (2011). Outpatient treatment options for hemorrhoids. Coloproctology.
6. Riss S., Weiser F.A., Schwameis K., Riss T., Mittlböck M., Steiner G., Stift A. (2012). The treatment of hemorrhoids: an update. Deutsches Ärzteblatt International, 109(47).
7.  Marciniak M., Sudoł-Szopińska I. (2020). Minimalnie inwazyjne metody leczenia choroby hemoroidalnej. Przegląd Gastroenterologiczny, 15(4).
8. McRae H.M., Chapman M., Windsor A.C.J., & Fearnhead N.S. (2008). Haemorrhoids. BMJ Clinical Evidence.
9. Tomaszewski J., Rudkowski Z. (2015). Hemoroidy – leczenie farmakologiczne i zachowawcze. Farmacja Polska.

---

Artykuł zawiera informacje na temat:

•  Leków dostępnych bez recepty:

Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A)1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B)Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B)Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia. SIL_01.2023

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Zwróć uwagę na przeciwwskazania. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

---

PL-PROCTG-0117