Hemoroidy wewnętrzne – przyczyny, objawy i sposoby leczenia

Czym są hemoroidy wewnętrzne?

Hemoroidy wewnętrzne to powiększone i przekrwione sploty żylne znajdujące się wewnątrz kanału odbytu, powyżej linii grzebieniastej. W zdrowej formie te naczyniowe poduszeczki pełnią ważną funkcję uszczelniającą odbyt i pomagają w kontrolowaniu wypróżnień.

Problem pojawia się, gdy w wyniku nadmiernego ciśnienia lub osłabienia tkanek dochodzi do ich patologicznego powiększenia i objawów chorobowych [1].

W odróżnieniu od hemoroidów zewnętrznych, które są widoczne na zewnątrz i bolesne już we wczesnym stadium, hemoroidy wewnętrzne często długo rozwijają się w ukryciu, a ich pierwszym objawem jest zwykle bezbolesne krwawienie.

Przyczyny powstawania hemoroidów wewnętrznych

Do patologicznego powiększenia hemoroidów wewnętrznych dochodzi wskutek nadmiernego ciśnienia w żyłach odbytu i ich poszerzenia oraz osłabienia tkanki podporowej błony śluzowej [1,2].

Dochodzi do tego na skutek działania kilku czynników, takich jak [2,3]:

• przewlekłe zaparcia i silne parcie podczas wypróżnień,
• długotrwałe siedzenie, zwłaszcza na twardych powierzchniach,
• brak aktywności fizycznej,
• dieta uboga w błonnik, a bogata w wysoko przetworzoną żywność,
• ciąża i poród – w wyniku ucisku powiększonej macicy i wysiłku porodowego,
• podnoszenie ciężarów – zwłaszcza w pracy lub na siłowni,
• czynniki genetyczne – dziedziczna skłonność do osłabienia tkanki łącznej.

Wszystkie te czynniki prowadzą do wzrostu ciśnienia w żyłach odbytnicy i odbytu, osłabienia ścian naczyń krwionośnych lub utrudniają prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego. A to bezpośrednio wpływa na powstawanie żylaków odbytu.

Jakie są objawy hemoroidów wewnętrznych?

Hemoroidy wewnętrzne często długo rozwijają się bezobjawowo. Pierwszym niepokojącym sygnałem bywa krwawienie podczas lub po wypróżnieniu, zwykle w postaci jasnoczerwonej krwi na papierze toaletowym lub w muszli klozetowej.

Wraz z rozwojem choroby mogą pojawiać się inne objawy, takie jak:

• uczucie niepełnego wypróżnienia,
• wilgotność w okolicy odbytu,
• trudności w utrzymaniu higieny,
• świąd (częściej przy postaci mieszanej lub zewnętrznej),
• ból – zazwyczaj w późnych stadiach lub w przypadku zakrzepicy [4].

Choroba hemoroidalna przebiega w czterech stopniach [1]:

• I stopień – krwawienie bez wypadania guzków,
• II stopień – guzki wypadają podczas parcia, ale cofają się samoistnie,
• III stopień – guzki wymagają ręcznego odprowadzenia,
• IV stopień – guzki pozostają na zewnątrz i nie dają się odprowadzić.

Ból jest charakterystyczny dla bardziej zaawansowanych stadiów choroby lub już występujących powikłań i nie występuje zwykle w początkowych fazach choroby.

Kiedy szukać pomocy i jak lekarz diagnozuje problem „od środka”?

Każde krwawienie z odbytu wymaga diagnostyki. Taki objawy mogą być bowiem związane z innymi schorzeniami (poza hemoroidami) – nowotworem odbytu, polipami czy chorobami zapalnymi jelit [5].

Podczas wizyty lekarz przeprowadza wywiad, ocenia objawy i wykonuje badanie per rectum, badając okolice odbytnicy przy pomocy palca. Dla potwierdzenia diagnozy może zlecić anoskopię lub rektoskopię, czyli wziernikowanie odbytu i odbytnicy, aby dokładnie obejrzeć guzki wewnętrzne oraz ocenić ich stopień zaawansowania [6].

Te badania proktologiczne są zazwyczaj krótkie, mało inwazyjne i niebolesne. Pozwalają również wykluczyć inne przyczyny krwawień i dyskomfortu.

Jak leczyć hemoroidy wewnętrzne?

Leczenie może obejmować łagodzenie uciążliwych objawów, których przysparzają hemoroidy. W tym celu stosuje się m.in.:

• preparaty miejscowe (czopki, kremy doodbytnicze) działające przeciwświądowo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo (np. lek Procto-Glyvenol^®), które zmniejszają obrzęk, świąd, ból i przyspieszają gojenie,
• doustne leki przeciwbólowe – w przypadku bólu.

W przypadku bardziej zaawansowanych stadiów lekarz może zaproponować zabiegowe leczenie hemoroidów. Wśród najczęściej stosowanych metody wyróżnia się m.in. [3]:

• gumkowanie (ligacja Barrona) – zakładanie gumowych opasek na podstawę guzka,
• skleroterapia – ostrzykiwanie hemoroidów środkiem obliterującym,
• fotokoagulacja podczerwienią – obkurczanie guzków za pomocą światła,
• krioterapia – zamrażanie guzków.

W skrajnych przypadkach konieczna jest operacja chirurgiczna (hemoroidektomia) [5]. Wybór metody zależy od stopnia choroby i rekomendacji lekarza.

Jak zmniejszyć ryzyko nawrotu hemoroidów wewnętrznych?

Wprowadzenie kilku zasad profilaktycznych może ograniczyć ryzyko ponownego wystąpienie dolegliwości. Oto najważniejsze z nich [1,2]:

• zwiększenie podaży błonnika w diecie (warzywa, owoce, pełne ziarna) – błonnik wpływa korzystnie na strukturę mas kałowych i przeciwdziała zaparciom,
• spożywanie minimum 1,5-2 litrów wody dziennie – większe nawodnienie zapobiega powstawaniu zbyt suchego stolca i wspiera jego pasaż przez jelita,
• unikanie nadmiernego parcia podczas wypróżnień – aby ograniczyć nagłe wzrosty ciśnienia w naczyniach okolicy odbytu, ograniczając ryzyko uszkodzenia ich ścian
• regularna aktywność fizyczna i unikanie długiego siedzenia – umiarkowany i regularny ruch korzystnie oddziałuje na układ pokarmowy, pasaż jelitowy i wpływa na prawidłowe ukrwienie struktur okołoodbytniczych.

W profilaktyce hemoroidów nie bez znaczenia jest również prawidłowa higiena okolic odbytu, obejmująca zarówno codzienne zabiegi higieniczne z ograniczeniem drażniących środków myjących, jak i prawidłową higienę po oddaniu stolca.

Hemoroidy wewnętrzne to dolegliwość, która znacząco wpływa na komfort życia. Choć początkowo schorzenie może przebiegać bezboleśnie, w miarę rozwoju choroby powodują krwawienia, dyskomfort i wypadanie guzków, a w skrajnych przypadkach wymagają interwencji chirurgicznej. Wczesna diagnoza i wdrożenie leczenia – zarówno zachowawczego, jak i zabiegowego – pozwalają skutecznie złagodzić objawy i zapobiec powikłaniom.

Kluczowe znaczenie ma także profilaktyka – zdrowa dieta, aktywność fizyczna i odpowiednia higiena pomagają zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby i cieszyć się lepszym zdrowiem na co dzień.

---

Bibliografia:

1. Abramowitz L, et al. Hemorrhoids: from basic pathophysiology to clinical management. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2010;7(3):168–177. doi:10.1038/nrgastro.2010.3
2. Wald A. Constipation, diarrhea, and symptomatic hemorrhoids during pregnancy. Gastroenterol Clin North Am. 2003;32(1):309–322. doi:10.1016/S0889-8553(02)00169-2
3. Sun Z, Migaly J. Review of hemorrhoid disease: presentation and management. Clin Colon Rectal Surg. 2016;29(1):22–29. doi:10.1055/s-0035-1568144
4. Lohsiriwat V. Hemorrhoids: from diagnosis to treatment. World J Gastroenterol. 2012;18(17):2009–2017. doi:10.3748/wjg.v18.i17.2009
5. Altomare DF, Giuratrabocchetta S. Conservative and surgical treatment of hemorrhoids. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2013;10(9):513–521. doi:10.1038/nrgastro.2013.93
6. Johanson JF, Sonnenberg A. The prevalence of hemorrhoids and chronic constipation: an epidemiologic study. Gastroenterology. 1990;98(2):380–386. doi:10.1016/0016-5085(90)90818-V

---

Artykuł zawiera informacje na temat:

●       Leku dostępnego bez recepty:

Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A)1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B)Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B)Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia. SIL_01.2023

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

---

PL-PROCTG-0100