Czy hemoroidy są dziedziczne?

Od czego powstają hemoroidy? Czynniki ryzyka

Choroba hemoroidalna powstaje na skutek przewlekłego wzrostu ciśnienia w obrębie żył odbytniczych i uszkodzenia mechanizmów podtrzymujących sploty naczyniowe.

Do głównych czynników ryzyka powstawania hemoroidów zalicza się m.in.:

• siedzący tryb życia – brak aktywności fizycznej prowadzi do zastoju żylnego w obrębie miednicy i odbytnicy,
• przewlekłe zaparcia – nadmierne parcie przy defekacji zwiększa ciśnienie w żyłach hemoroidalnych [2],
• dieta uboga w błonnik – skutkuje twardym stolcem i utrudnionym wypróżnianiem,
• ciąża – powiększająca się macica i zmiany hormonalne zwiększają nacisk na żyły miednicy mniejszej,
• otyłość – zwłaszcza brzuszna, powoduje wzrost ciśnienia śród brzusznego i utrudnia odpływ żylny,
• długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej lub stojącej – zaburza prawidłowe krążenie żylne.

Wszystkie powyższe czynniki mogą prowadzić do przeciążenia splotów żylnych, ich poszerzenia i rozwoju objawów hemoroidalnych [3].

Kto najczęściej choruje na hemoroidy?

Choroba hemoroidalna może wystąpić u każdego, niezależnie od płci i wieku, ale niektóre grupy są szczególnie narażone. Należą do nich osoby:

• po 50. roku życia – z wiekiem zmniejsza się elastyczność tkanek podtrzymujących guzki krwawnicze, co sprzyja ich wypadaniu [4],
• prowadzące siedzący tryb życia – np. kierowcy, pracownicy biurowi,
• z nadwagą i otyłością – szczególnie otyłość centralna może zwiększać ryzyko przewlekłych chorób żylnych, w tym hemoroidów [5],
• cierpiące na przewlekłe zaparcia lub biegunki – każda z tych dolegliwości zaburza rytm defekacyjny i obciąża sploty żylne,
• wykonujące ciężką pracę fizyczną lub siłowe sporty – nadmierny wysiłek zwiększa ciśnienie wewnątrzbrzuszne.

Na rozwój hemoroidów są również narażone kobiety w ciąży i po porodzie ze względu na nacisk macicy na żyły miednicy oraz wysiłek porodowy. Ryzyko to dotyczy również osób z niewydolnością żylną, żylakami kończyn dolnych lub chorobami wątroby (np. marskością).

Czy skłonność do hemoroidów może być dziedziczna?

Pytanie: „Czy hemoroidy są dziedziczne”? zadaje sobie wiele osób, zwłaszcza gdy choroba występowała u członków najbliższej rodziny. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Hemoroidy same w sobie nie są chorobą dziedziczną. Z drugiej jednak strony predyspozycje do ich powstawania mogą mieć uwarunkowanie genetyczne.

Badania wskazują, że dziedziczyć można m.in. [6]:

• słabość tkanki łącznej, co sprzyja rozciąganiu i uszkodzeniu struktur podtrzymujących sploty żylne,
• skłonność do zaparć, która może wynikać z wolniejszej perystaltyki jelit i zaburzeń neurohormonalnych,
• osłabione naczynia krwionośne i predyspozycje do niewydolności żylnej, obserwowane np. u pacjentów z rodzinną historią żylaków.

W badaniach z zakresu genetyki naczyń krwionośnych stwierdzono, że polimorfizmy niektórych genów odpowiedzialnych za strukturę i elastyczność ścian naczyń (np. geny kodujące kolagen i elastynę) mogą wpływać na rozwój zarówno żylaków kończyn dolnych, jak i hemoroidów [7].

Dlatego warto pamiętać, że choć hemoroidy nie są chorobą genetyczną w klasycznym rozumieniu, to dziedziczność predyspozycji naczyniowych i metabolicznych może znacząco zwiększać ryzyko ich wystąpienia.

Profilaktyka hemoroidów – jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia dolegliwości?

Nawet jeśli istnieją genetyczne predyspozycje do hemoroidów, odpowiedni styl życia i profilaktyka mogą ograniczyć ryzyko ich wystąpienia. Jakie są najważniejsze zasady profilaktyki choroby hemoroidalnej?

• dieta bogata w błonnik – warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i nasiona regulują pracę jelit i ułatwiają wypróżnianie,
• odpowiednia podaż płynów – nawodnienie ma kluczowe znaczenie dla konsystencji stolca i regularności rytmu defekacyjnego,
• unikanie długotrwałego siedzenia – zwłaszcza w jednej pozycji. Rób przerwy w pracy biurowej, wstawaj i ruszaj się co 30-60 minut,
• regularna aktywność fizyczna – nawet 30 minut spaceru dziennie wspomaga perystaltykę jelit i poprawia krążenie żylne,
• ograniczenie nadmiernego parcia podczas wypróżnienia – nie przeciągaj czasu spędzanego w toalecie,
• prawidłowa higiena okolic odbytu – stosuj delikatne środki myjące i unikaj mocnego podcierania po wypróżnianiu.

Wprowadzenie tych nawyków do codziennego życia ogranicza ryzyko pojawienia się hemoroidów i pozwala poprawić ogólny stan zdrowia i komfort życia.

Mimo stosowania profilaktyki w niektórych przypadkach mogą pojawić się objawy, takie jak ból, świąd czy pieczenie. W takiej sytuacji pomocne może być zastosowanie leku Procto-Glyvenol® w postaci kremu doodbytniczego lub czopków, który łagodzi stan zapalny, zmniejsza obrzęk oraz przynosi uczucie ulgi.

Należy pamiętać, aby skonsultować się z lekarzem w celu dobrania odpowiedniego planu leczenia i wykluczenia innych przyczyn dolegliwości.

Kiedy należy udać się do lekarza?

Wskazane jest, aby skonsultować się z lekarzem zawsze w razie zauważania niepokojących objawów. Wizyta u specjalisty jest konieczna, szczególnie gdy występują:

• intensywne krwawienia z odbytu – mogą świadczyć nie tylko o hemoroidach, ale również o poważniejszych schorzeniach (np. polipach, nowotworze jelita grubego),
• silny, narastający ból – może wskazywać na zakrzep w żyle hemoroidalnej lub wypadnięcie guzka,
• nagła zmiana rytmu wypróżnień – np. naprzemienne zaparcia i biegunki, wzdęcia,
• wyczuwalne guzki lub wypadanie hemoroidów poza kanał odbytu,
• brak poprawy po leczeniu domowym – objawy utrzymujące się ponad kilka dni.

Wczesna diagnostyka – najczęściej obejmująca badanie per rectum, anoskopię lub rektoskopię – pozwala na skuteczne leczenie i uniknięcie poważniejszych komplikacji.

Podsumowanie

Czy hemoroidy są dziedziczne? Nie – nie w sensie bezpośrednim. Można odziedziczyć predyspozycje, które zwiększają ryzyko ich rozwoju. Należą do nich m.in. wrodzona skłonność do słabszych ścian naczyń żylnych, zaburzeń krążenia oraz zaparć — zwłaszcza gdy współistnieją inne czynniki ryzyka.

Dobra wiadomość jest taka, że poprzez zdrową dietę, aktywność fizyczną i higienę można ograniczyć prawdopodobieństwo wystąpienia tej dolegliwości – nawet jeśli występuje ona w najbliższej rodzinie.

---

Bibliografia:

1. Czelej Sp.z.o.o, Ekspert: co czwarta dorosła osoba po 30. roku życia odczuwa dolegliwości związane z chorobą hemoroidalną | Gastroenterologia Praktyczna – czasopismo lekarza praktyka [na:] „Gastroenterologia-praktyczna.pl”, , 2025 r.
2. Lohsiriwat V. (2012). Hemorrhoids: from basic pathophysiology to clinical management. World Journal of Gastroenterology, 18(17), 2009–2017.
3. Alonso-Coello P. et al. (2005). Fiber for the treatment of hemorrhoids complications: a systematic review and meta-analysis. The American Journal of Gastroenterology, 100(4), 100–104.
4. Riss S., Weiser F. A., Schwameis K., Riss T., Mittlböck M., Steiner G. (2012). The prevalence of hemorrhoids in adults. International Journal of Colorectal Disease, 27(2), 215–220.
5. Johanson J. F., Sonnenberg A. (1990). The prevalence of hemorrhoids and chronic constipation. Gastroenterology, 98(2), 380–386.
6. Boccasanta P. et al. (2010). Hemorrhoid disease and genetic predisposition. Techniques in Coloproctology, 14(Suppl 1), S7–S9.
7. Shafik A., El-Sibai O., Shafik I. (2007). Role of the rectal vascular cushions in the anal pressure mechanism and the pathogenesis of hemorrhoids. World Journal of Surgery, 31(6), 1312–1317.

---

Artykuł zawiera informacje na temat:

•  Leków dostępnych bez recepty:

Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A)1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B)Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B)Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia. SIL_01.2023

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

---

PL-PROCTG-0115