Hemoroidy zewnętrzne – przyczyny, objawy, leczenie i metody usuwania

Czym się charakteryzują hemoroidy zewnętrzne?

Hemoroidy zewnętrzne to żylaki zlokalizowane pod skórą w okolicy odbytu, poniżej tzw. linii grzebieniastej [1]. Mogą przybierać różne rozmiary – od małych, prawie niezauważalnych, do dużych zmian, utrudniających siedzenie i poruszanie [2].

Różnią się od hemoroidów wewnętrznych tym, że są widoczne gołym okiem i łatwo wyczuwalne jako miękkie lub twarde guzki.

Zewnętrznym hemoroidom często towarzyszy zakrzepica, w której przebiegu powstaje twardy, bolesny guzek. Jest on wyraźnie widoczny na zewnątrz odbytu [3].

Hemoroidy zewnętrzne – charakterystyczne objawy

Jak już wspomniano hemoroidy zewnętrzne łatwiej rozpoznać, ponieważ są wyraźnie odczuwalne i widoczne w okolicy odbytu. Związane z nimi dolegliwości często nasilają się podczas siedzenia, wypróżniania lub po wysiłku fizycznym. Objawy mogą mieć różne natężenie – od łagodnego dyskomfortu do silnego bólu i krwawienia, zwłaszcza w przypadku powikłań, takich jak zakrzepica.

Oto najczęstsze dolegliwości zgłaszane przez pacjentów z hemoroidami zewnętrznymi [1,2]:

• ból w okolicy odbytu, nasilający się przy siedzeniu lub wypróżnianiu,
• swędzenie i pieczenie w okolicach odbytu,
• uczucie ciężkości i dyskomfortu,
• obrzęk wokół odbytu,
• krwawienie podczas wypróżnień, najczęściej w postaci czerwonej krwi na papierze,
• podrażnienie i wyciek śluzowy.

W przypadku zakrzepicy może pojawić się silny ból i twardy, siny guzek, który często wymaga interwencji chirurgicznej [3]. Objawy mogą nasilać się przy zaparciach, długim siedzeniu, stresie i diecie ubogiej w błonnik.

Pacjenci często pytają, czy hemoroidy zewnętrzne mogą się wchłonąć i czy same znikają – owszem, niewielkie zmiany mogą się zmniejszyć po leczeniu, ale zaawansowane żylaki odbytu zwykle wymagają leczenia specjalistycznego [4].

Hemoroidy zewnętrzne – najczęstsze przyczyny

Hemoroidy zewnętrzne powstają w wyniku nadmiernego poszerzenia i przeciążenia naczyń żylnych splotu odbytniczego zewnętrznego. Na ich rozwój wpływa wiele czynników związanych ze stylem życia, nawykami żywieniowymi, a także predyspozycjami genetycznymi. Zrozumienie najczęstszych przyczyn tej dolegliwości jest kluczowe zarówno dla jej leczenia, jak i zapobiegania nawrotom.

Do najważniejszych czynników, powodujących rozwój hemoroidów zewnętrznych, należą [1,2,3]:

• przewlekłe zaparcia i nadmierne parcie, które zwiększają ciśnienie żylne w odbycie,
• siedzący tryb życia i brak aktywności fizycznej,
• dieta uboga w błonnik i bogata w tłuszcze,
• nadmierne obciążenie fizyczne (np. dźwiganie ciężarów),
• długotrwała praca stojąca,
• predyspozycje genetyczne, które wpływają na osłabienie ściany naczyń żylnych.

Hemoroidy zewnętrzne w ciąży pojawiają się częściej i mogą się nasilić w połogu [5]. Jest to związane zarówno ze zwiększonym ciśnieniem w jamie brzusznej, związanym z rozwojem płodu, jak i ze zmianami hormonalnymi ciężarnej.

Na czym polega leczenie hemoroidów zewnętrznych?

Leczenie hemoroidów zewnętrznych zależy od stopnia zaawansowania zmian. W początkowych stadiach stosuje się metody doraźne, takie jak:

• leki np. z lidokainą i tribenozydem, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe i przeciwbólowe [6]. Warto sięgnąć po czopki lub krem doodbytniczy Procto-Glyvenol®, które zmniejszają obrzęk i stan zapalny, a także chronią przed dalszymi uszkodzeniami śródbłonka,
• leki lub suplementy diety poprawiające napięcie naczyń żylnych i mikrokrążenie.

W bardziej zaawansowanych przypadkach, zwłaszcza przy dużych hemoroidach zewnętrznych i zakrzepicy, konieczne bywa chirurgiczne usunięcie guzków lub mniej inwazyjne zabiegi. Należą do nich:

• zabiegi laserowe,
• skleroterapia (obliteracja guzków środkiem obliterującym),
• gumkowanie metodą Barrona (rzadziej stosowane przy guzkach zewnętrznych) [7].

Zmiana stylu życia i dieta bogata w błonnik, regularna aktywność i higiena odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu nawrotom [8].

5 domowych sposobów na hemoroidy zewnętrzne

Można łagodzić objawy hemoroidów zewnętrznych metodami domowymi i preparatami dostępnymi bez recepty w ramach pomocy doraźnej i jako uzupełnienie terapii właściwej. Jakie sposoby warto znać?

Letnie kąpiele siedzące z dodatkiem rumianku

Ciepłe nasiadówki to jedna z najczęściej zalecanych metod łagodzenia dolegliwości związanych z hemoroidami zewnętrznymi. Woda o temperaturze zbliżonej do temperatury ciała działa rozluźniająco na mięśnie zwieracza odbytu, dzięki czemu zmniejsza napięcie i poprawia ukrwienie okolicy.

Dodatek naparu z rumianku wzmacnia efekt terapeutyczny. Roślina ta ma udokumentowane właściwości przeciwzapalne i kojące, dzięki czemu łagodzi podrażnienie skóry i zmniejsza obrzęk.

Alternatywnie można stosować kąpiele z dodatkiem soli Epsom, która działa ściągająco i poprawia mikrokrążenie. Zaleca się wykonywanie kąpieli przez 10-15 minut, nawet 2-3 razy dziennie, szczególnie po wypróżnieniu, aby oczyścić i ukoić okolice odbytu [9].

Zimne okłady na hemoroidy

Zimne kompresy to szybka i skuteczna metoda zmniejszania dolegliwości bólowych w przypadku zaostrzenia choroby hemoroidalnej. Okłady z lodu owiniętego w czystą ściereczkę lub specjalne żelowe kompresy chłodzące powodują zwężenie naczyń krwionośnych, co zmniejsza obrzęk i przynosi ulgę w bólu.

Dzięki działaniu przeciwobrzękowemu zimno ogranicza również stan zapalny i pomaga szybciej zmniejszyć rozmiar guzków. Zimne okłady najlepiej stosować przez 5-10 minut, nie przykładając lodu bezpośrednio do skóry, aby uniknąć odmrożenia [10].

Zwiększenie spożycia błonnika i picie większej ilości wody

Dieta bogata w błonnik pokarmowy to fundament profilaktyki i leczenia choroby hemoroidalnej. Błonnik (zawarty m.in. w pełnoziarnistych produktach zbożowych, warzywach i owocach) zwiększa objętość stolca i zmiękcza jego konsystencję, co ułatwia wypróżnienia i zmniejsza ryzyko nadmiernego parcia.

Odpowiednie nawodnienie – minimum 1,5-2 litrów wody dziennie – wspiera działanie błonnika i zapobiega zaparciom. Regularne spożycie błonnika nie tylko łagodzi już istniejące objawy, ale również zmniejsza prawdopodobieństwo nawrotów choroby [11].

Odpowiednia higiena okolic odbytu

Prawidłowa higiena to kluczowy element w opanowaniu objawów hemoroidów zewnętrznych i zapobieganiu infekcjom. Okolicę odbytu należy myć letnią wodą, unikając gorącej, która może przesuszać skórę i nasilać podrażnienie.

Zamiast szorstkiego papieru toaletowego warto używać miękkiego, bezzapachowego lub nawilżanych chusteczek przeznaczonych dla skóry wrażliwej. Po każdej kąpieli okolice odbytu powinno się delikatnie osuszyć, nie trąc skóry ręcznikiem. Regularna higiena zmniejsza ryzyko nadkażenia i pomaga utrzymać skórę w dobrym stanie.

Kremy na hemoroidy

Lek w postaci kremu doodbytniczego Procto-Glyvenol^® zawiera składniki o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwobrzękowym. Tribenozyd zmniejsza przepuszczalność naczyń, ogranicza stan zapalny i leczy uszkodzone naczynia żylne hemoroidów, a lidokaina działa miejscowo znieczulająco, przynosząc szybką ulgę w bólu i swędzeniu.

Hemoroidy zewnętrzne to powszechna dolegliwość, która może znacząco wpływać na jakość życia. Wczesna diagnostyka, zmiana stylu życia i odpowiednia higiena są kluczem do ich leczenia i zapobiegania nawrotom. Należy skonsultować się z lekarzem, który dobierze najlepszą metodę terapii tego schorzenia.

---

Bibliografia:

1. Szczepkowski M. Proktologia w praktyce. PZWL, Warszawa 2017.
2. Abramowitz L, et al. Hemorrhoids: from basic pathophysiology to clinical management. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2010;7(3):168–177. doi:10.1038/nrgastro.2010.3
3. Lohsiriwat V. Hemorrhoids: from diagnosis to treatment. World J Gastroenterol. 2012;18(17):2009–2017. doi:10.3748/wjg.v18.i17.2009
4. Sun Z, Migaly J. Review of hemorrhoid disease: presentation and management. Clin Colon Rectal Surg. 2016;29(1):22–29. doi:10.1055/s-0035-1568144
5. Wald A. Constipation, diarrhea, and symptomatic hemorrhoids during pregnancy. Gastroenterol Clin North Am. 2003;32(1):309–322. doi:10.1016/S0889-8553(02)00169-2
6. Szczepkowski M, et al. Leczenie zachowawcze choroby hemoroidalnej – rekomendacje PTG. Przegląd Gastroenterologiczny. 2014;9(6):341–348.
7. Altomare DF, et al. Conservative and surgical treatment of hemorrhoids. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2013;10(9):513–521. doi:10.1038/nrgastro.2013.93
8. Johanson JF, Sonnenberg A. The prevalence of hemorrhoids and chronic constipation: an epidemiologic study. Gastroenterology. 1990;98(2):380–386. doi:10.1016/0016-5085(90)90818-V
9. Home Remedies for Hemorrhoids: Elvira Klause, MD, FACS: General Surgeon [na:] „Drklause.com”, , 2025 r.
10. Mínguez M, et al. Predictive value of manometric studies in idiopathic chronic anal pain. Am J Gastroenterol. 2001;96(12):3382–3387.
11. National Institute for Health and Care Excellence. Constipation in adults. NICE Guidelines 2021.

---

Artykuł zawiera informacje na temat:

●       Leku dostępnego bez recepty:

Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A)1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B)Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B)Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia. SIL_01.2023

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Zwróć uwagę na przeciwwskazania. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

---

PL-PROCTG-0102